Wat is SaaS? SaaS staat voor software as a service: software die je via internet gebruikt en waarvoor je een abonnement betaalt, in plaats van dat je haar koopt en zelf installeert. De aanbieder host, onderhoudt, beveiligt en updatet de software; jij logt in via de browser of een app en gaat aan de slag.
Grote kans dat je dagelijks SaaS gebruikt zonder erbij stil te staan. Je mail, je agenda, je boekhouding en het systeem waarin je klantgegevens bijhoudt draaien vaak allemaal als SaaS. In dit artikel lees je hoe dat werkt, wat de voor- en nadelen zijn en wat erbij komt kijken als je zelf een SaaS-product wilt laten bouwen.
Wat is SaaS? De betekenis van software as a service
De SaaS betekenis zit in de naam: je krijgt software als dienst. Je betaalt niet eenmalig voor een licentie die je op je eigen computers of servers installeert, maar je neemt een abonnement op software die bij de aanbieder draait.
Dat verschil heeft grote gevolgen:
- Geen installatie. Je opent de software via een webbrowser of app, op elk apparaat met een internetverbinding.
- Geen eigen servers. De infrastructuur, opslag en back-ups zijn de verantwoordelijkheid van de aanbieder.
- Altijd de nieuwste versie. Updates en nieuwe functies worden centraal uitgerold, voor alle gebruikers tegelijk.
- Betalen per gebruik. Meestal betaal je per maand of per jaar, per gebruiker of per pakket. Je kunt op- en afschalen als je organisatie groeit of krimpt.
De term “as a service” kom je ook tegen bij andere cloudmodellen, zoals PaaS en IaaS. Verderop lees je wat het verschil is.
Hoe werkt SaaS?
Een SaaS-applicatie is in de kern een webapplicatie die op servers van de aanbieder draait. Jouw gegevens worden daar opgeslagen. Als jij inlogt, haalt de applicatie jouw gegevens op en toont ze in je browser. Je IT-afdeling hoeft niets te installeren of te onderhouden; ze beheert hooguit de gebruikers, rechten en koppelingen met andere software.
De aanbieder zorgt voor:
- het hosten van de software en de database;
- beveiligingsmaatregelen, zoals versleuteling, toegangsbeheer en het dichten van kwetsbaarheden;
- back-ups en het herstellen van gegevens als er iets misgaat;
- updates, bugfixes en doorontwikkeling met nieuwe functies;
- schaalbaarheid, zodat de software snel blijft als er meer gebruikers bijkomen.
Multi-tenant: één platform voor alle klanten
De meeste SaaS-software is multi-tenant. Dat klinkt technisch, maar het idee is simpel. Vergelijk het met een appartementencomplex: alle bewoners delen hetzelfde gebouw, dezelfde fundering en dezelfde lift, maar ieder heeft een eigen voordeur en ziet alleen zijn eigen woning.
Bij multi-tenant SaaS gebruiken alle klanten dezelfde applicatie en dezelfde infrastructuur, maar zijn hun gegevens strikt van elkaar gescheiden. Klant A ziet nooit de data van klant B. Voor de aanbieder is dat efficiënt: één codebase onderhouden, één keer een update uitrollen en iedereen heeft hem. Dat is precies waarom SaaS-aanbieders zo snel nieuwe functies kunnen leveren.
Het alternatief is single-tenant: elke klant krijgt een eigen installatie. Dat geeft meer afscherming en ruimte voor aanpassingen, maar maakt beheer en updates per klant zwaarder.
SaaS voorbeelden: bekende soorten SaaS software
SaaS-applicaties zijn er voor bijna elke bedrijfsfunctie, in verschillende sectoren en voor zowel kleine bedrijven als grote ondernemingen. Een paar bekende voorbeelden per categorie:
- E-mail en samenwerken: Google Workspace en Microsoft 365 voor mail, agenda, documenten en gedeelde opslag.
- Communicatie: videobellen en chattools waarmee teams op verschillende locaties samenwerken.
- CRM: systemen waarin je klantgegevens, contactmomenten en verkoopkansen bijhoudt.
- Boekhouding en facturatie: online pakketten voor administratie, facturen en btw-aangifte.
- HR, planning en roosters: verlof, urenregistratie en personeelsplanning.
- Projectmanagement: takenlijsten, planningen en overzicht van lopende projecten.
- Branchesoftware (verticale SaaS): software die speciaal is ontworpen voor één sector, zoals zorg, onderwijs, installatietechniek of vastgoed.
Een voorbeeld uit onze eigen praktijk is LegionellaDossier, een SaaS-platform waarvoor we jarenlang hebben gewerkt. Oprichter Gert Oussoren: “Inesta heeft vele jaren bij ons gewerkt en verschillende rollen vervuld.”
SaaS, PaaS en IaaS: wat is het verschil?
SaaS is één van de drie bekende cloudmodellen. Het verschil zit in hoeveel je zelf regelt.
| IaaS | PaaS | SaaS | |
|---|---|---|---|
| Voluit | Infrastructure as a service | Platform as a service | Software as a service |
| Wat je huurt | Servers, opslag en netwerk | Een platform om je eigen applicatie op te draaien | Complete, werkende software |
| Wat je zelf regelt | Besturingssysteem, software, beveiliging, updates | Je eigen applicatie en data | Gebruikers, instellingen en je data |
| Voor wie | IT-afdelingen en developers | Developers | Eindgebruikers |
Een SaaS-aanbieder gebruikt zelf vaak IaaS of PaaS om zijn product op te draaien. Als gebruiker merk je daar niets van.
SaaS, on-premise of maatwerk?
SaaS is niet de enige manier om software in je organisatie te gebruiken. Grofweg zijn er drie routes.
| SaaS | On-premise software | Maatwerk software | |
|---|---|---|---|
| Waar het draait | Bij de aanbieder, in de cloud | Op je eigen servers | Waar jij kiest, meestal in de cloud |
| Installatie en beheer | Door de aanbieder | Door je eigen IT-afdeling | Door jou of je ontwikkelpartner |
| Updates | Automatisch, voor iedereen tegelijk | Zelf installeren | Op jouw planning |
| Aanpasbaarheid | Binnen de instellingen van het pakket | Beperkt | Volledig, gebouwd voor jouw processen |
| Kostenstructuur | Doorlopend abonnement | Licentie plus eigen beheer | Investering in bouw plus onderhoud |
| Eigendom | Je huurt toegang | Je hebt een licentie | De code is van jou |
On-premise software installeer je op je eigen servers. Je hebt volledige controle, maar ook alle zorgen: hardware, beveiliging, back-ups en updates. Dat past vooral als regels of zeer gevoelige gegevens vereisen dat alles binnen je eigen muren blijft.
Maatwerk is software die speciaal voor jouw organisatie wordt gebouwd. Dat is logisch als geen enkel standaardpakket goed aansluit op je bedrijfsprocessen, of als je software je onderscheidt van concurrenten. Lees meer over die afweging in ons artikel over maatwerk of standaard software.
Voordelen van SaaS
SaaS biedt een aantal grote voordelen, vooral voor organisaties zonder eigen IT-afdeling:
- Snel aan de slag. Account aanmaken en je kunt dezelfde dag beginnen. Geen grote investeringen in servers of installatie vooraf.
- Geen beheer. Updates, back-ups en beveiliging liggen bij de aanbieder.
- Overal toegankelijk. Werk vanaf kantoor, thuis of onderweg, op elk apparaat.
- Flexibel schalen. Gebruikers toevoegen of verwijderen gaat met een paar klikken.
- Continue doorontwikkeling. Nieuwe functies, zoals toepassingen met kunstmatige intelligentie, komen vanzelf beschikbaar.
- Integraties. Veel SaaS-software biedt een API of kant-en-klare koppelingen met andere applicaties.
Nadelen en risico’s van SaaS
Er zijn ook nadelen. Die zijn vaak pas zichtbaar als je al een tijd met een pakket werkt.
- Afhankelijkheid van de leverancier. Verandert de aanbieder zijn voorwaarden, schrapt hij een functie of stopt hij ermee, dan heb jij daar weinig invloed op.
- Je past je aan het pakket aan. Je werkt binnen de mogelijkheden van de software, niet andersom.
- Gegevens bij een derde. Je klantgegevens staan op servers van een ander. Dat vraagt goede afspraken over beveiliging, datalocatie en de AVG, zoals een verwerkersovereenkomst.
- Kosten die meegroeien. Een abonnement per gebruiker is overzichtelijk, maar loopt op als je organisatie groeit.
- Internetverbinding nodig. Zonder verbinding kun je bij de meeste SaaS-applicaties niet werken.
Waar let je op bij het kiezen van SaaS-software?
Evalueer een pakket niet alleen op functies en gebruiksgemak. Stel ook deze vragen:
- Waar worden mijn gegevens opgeslagen en wie heeft toegang?
- Is er een verwerkersovereenkomst en welke beveiligingsmaatregelen neemt de aanbieder?
- Kan ik al mijn data exporteren als ik wil overstappen?
- Welke integraties en API’s zijn er om te koppelen met mijn andere software?
- Kan ik het pakket eerst testen met echte gebruikers?
Zelf een SaaS-product laten bouwen
SaaS is niet alleen iets wat je afneemt. Je kunt ook zelf een SaaS-product aanbieden, bijvoorbeeld als je merkt dat bedrijven in jouw branche met hetzelfde probleem worstelen en er geen goed pakket voor bestaat.
Een eigen SaaS-platform vraagt om een aantal fundamenten die je vanaf het begin goed wilt neerzetten:
- Multi-tenancy: de gegevens van elke klant strikt gescheiden, op één platform.
- Accounts, rollen en rechten: per klantorganisatie beheerders en gebruikers.
- Abonnementen en facturatie: proefperiodes, pakketten en automatisch factureren.
- Onboarding: nieuwe klanten moeten zonder hulp kunnen starten.
- Beveiliging en privacy: je bent verantwoordelijk voor de gevoelige gegevens van al je klanten.
Begin klein. Bouw eerst een eerste versie met alleen de kern van je product en test die met echte klanten voordat je verder investeert. Hoe je dat aanpakt lees je in ons artikel over wat een MVP is en hoe je er een laat bouwen.
Hoe wij dit aanpakken
Wij helpen founders en bedrijven bij het laten ontwikkelen van een SaaS-platform: van het scherp krijgen van de visie en een eerste versie tot een platform dat kan groeien. Daarna coachen we je eigen team, met ons als sidekick en vangnet. De code is en blijft van jou. Heb je een idee voor een SaaS-product? Vertel het ons, dan krijg je binnen één werkdag reactie.